Opiekun osoby starszej i niepełnosprawnej pełni kluczową rolę w życiu osób, które z różnych powodów – związanych z wiekiem, stanem zdrowia, przewlekłymi chorobami lub niepełnosprawnością – nie są w stanie samodzielnie wykonywać codziennych czynności. Może to obejmować pomoc w wielu aspektach życia, od wsparcia fizycznego po emocjonalne, a także zajmowanie się sprawami organizacyjnymi, takimi jak umawianie wizyt lekarskich czy dbanie o środowisko życia.
Główne zadania opiekuna osoby starszej i niepełnosprawnej:
-
Pomoc w codziennych czynnościach:
-
Higiena osobista: Pomoc przy kąpieli, ubieraniu się, czesaniu, goleniu, szczotkowaniu zębów czy innych czynnościach związanych z dbaniem o czystość ciała.
-
Jedzenie i picie: Pomoc w przygotowywaniu posiłków, karmieniu, a także przypomnienie o piciu wody. Czasem opiekunowie muszą także podać specjalistyczne jedzenie dostosowane do potrzeb zdrowotnych osoby, którą się opiekują.
-
Toaleta: Pomoc przy korzystaniu z toalety, w przypadku osób, które mają trudności z poruszaniem się lub kontrolowaniem czynności fizjologicznych.
-
-
Wsparcie w mobilności:
-
Pomoc w poruszaniu się w obrębie domu, np. przy wstawaniu z łóżka, siadaniu na krześle, chodzeniu po schodach, czy korzystaniu z wózka inwalidzkiego.
-
Organizowanie transportu do lekarzy, na rehabilitację lub inne wizyty medyczne.
-
-
Zarządzanie lekami i wizytami lekarskimi:
-
Pomoc w organizowaniu i przypominaniu o zażywaniu leków, w tym kontrolowanie, czy leki zostały przyjęte zgodnie z zaleceniami lekarza.
-
Umawianie wizyt lekarskich, transportowanie osoby do placówek medycznych i uczestniczenie w wizytach w razie potrzeby.
-
-
Zarządzanie sprawami domowymi:
-
Opiekunowie zajmują się również utrzymaniem porządku w mieszkaniu osoby, którą się opiekują, np. sprzątaniem, praniem, gotowaniem, robieniem zakupów czy opłacaniem rachunków.
-
-
Wsparcie emocjonalne:
-
Osoby starsze i niepełnosprawne często czują się osamotnione, zatem opiekunowie pełnią także rolę towarzysza, spędzając czas na rozmowach, aktywnościach społecznych, a także dbając o samopoczucie emocjonalne osoby, którą opiekują się.
-
-
Pomoc w rehabilitacji:
-
Opiekunowie wspierają proces rehabilitacji, jeśli jest to konieczne, pomagając w ćwiczeniach, stosowaniu się do zaleceń terapeutów czy fizjoterapeutów, a także motywując do aktywności fizycznej.
-
Kwalifikacje opiekuna
Opiekunowie osób starszych i niepełnosprawnych mogą posiadać różne kwalifikacje w zależności od tego, gdzie i w jakim zakresie świadczą swoje usługi. Istnieje możliwość zdobycia odpowiednich szkoleń, kursów czy certyfikatów, które pozwalają na profesjonalne pełnienie tej roli. W Polsce jest możliwość ukończenia kursów zawodowych na opiekuna osoby starszej lub opiekuna medycznego. Kursy te obejmują wiedzę na temat opieki nad osobami w różnym wieku i stanie zdrowia, podstaw pierwszej pomocy, komunikacji z osobami niepełnosprawnymi czy zasad żywienia.
Wsparcie rodziny i instytucji
W niektórych przypadkach osoby starsze lub niepełnosprawne wymagają stałej opieki. Często w takich sytuacjach rodziny decydują się na zatrudnienie profesjonalnego opiekuna lub skorzystanie z usług domów opieki. W Polsce rodziny mogą również ubiegać się o różne formy wsparcia finansowego, takie jak zasiłki, aby pomóc w pokryciu kosztów opieki. Ważnym elementem systemu wsparcia są również organizacje pozarządowe i publiczne, które oferują pomoc w organizacji opieki, doradztwo, a także szkolenia dla opiekunów.
Zawód opiekuna – wyzwania i satysfakcja
Opieka nad osobą starszą czy niepełnosprawną wiąże się z dużą odpowiedzialnością i wymaga cierpliwości, empatii i umiejętności rozwiązywania problemów. Może to być praca bardzo wymagająca zarówno fizycznie, jak i psychicznie, zwłaszcza jeśli opiekun nie ma odpowiedniego wsparcia. Z drugiej strony, jest to zawód, który może przynieść ogromną satysfakcję, szczególnie kiedy widzi się efekty swojej pracy w poprawie komfortu życia osoby, którą się opiekuje.
Praca z osobami z różnymi rodzajami niepełnosprawności
Opiekunowie mogą również specjalizować się w opiece nad osobami z określonymi rodzajami niepełnosprawności, takimi jak:
-
Niepełnosprawność intelektualna: Pomoc w codziennych czynnościach i wspieranie rozwoju umiejętności życiowych.
-
Niepełnosprawność fizyczna: Pomoc w poruszaniu się, zapewnianiu odpowiedniej rehabilitacji i dostosowywaniu środowiska do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
-
Choroby przewlekłe: Opieka nad osobami z chorobami takimi jak choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera czy inne schorzenia neurodegeneracyjne, które wymagają specjalistycznej opieki i monitorowania stanu zdrowia.
Zakończenie
Rola opiekuna osoby starszej i niepełnosprawnej jest niezwykle istotna w społeczeństwie, ponieważ odpowiada za zapewnienie godnego życia osobom, które nie mogą funkcjonować samodzielnie. Jest to praca wymagająca, pełna wyzwań, ale także niosąca ze sobą wiele satysfakcji z pomocy drugiemu człowiekowi.